Keratokonus Nedir?

Gözlerin sağlıklı olması, yaşam kalitesini belirleyen en temel faktörlerden biridir. Özellikle kornea tabakasını ilgilendiren hastalıklar, görme yetisini ciddi şekilde kısıtlayabilir. Bu hastalıklardan biri de keratokonus olarak bilinir. Keratokonus, sinsi ilerleyen, erken dönemde kolayca fark edilmeyen ve tedavi edilmediğinde kalıcı görme kayıplarına yol açabilen bir göz hastalığıdır.

Keratokonus Nedir?

Keratokonus, korneanın normalde yuvarlak olan kubbe şeklindeki yapısının incelerek öne doğru sivrileşmesi ile ortaya çıkan ilerleyici bir göz hastalığıdır. Korneanın yapısal olarak zayıflaması sonucunda bu çıkıntı meydana gelir ve ışığın göze doğru düzgün kırılmasını engeller.

Sağlıklı bir kornea, ışığı retina üzerine doğru şekilde odaklayarak net bir görüş elde edilmesini sağlar. Ancak keratokonuslu kişilerde korneanın düzensizleşmesi sebebiyle ışık retina üzerine doğru yansıtılamaz ve görüntü bulanık, gölgeli ya da bozuk hale gelir.

Hastalık genellikle ergenlik döneminde başlar ve ilerleyen yaşlarla birlikte şiddetlenebilir. Erken teşhis edilmediğinde ciddi görme kayıplarına yol açabilir.

Keratokonusun Belirtileri

Keratokonusun ilk dönemlerinde gözlükle düzelmeyen bulanık görme en belirgin bulgudur. Hastalık ilerledikçe ise daha fazla belirti ortaya çıkar.

En sık görülen belirtiler şunlardır:

• Gözlük numaralarının sürekli değişmesi ve kısa aralıklarla yenilenme gerekliliği
• Gözlükle bile düzelmeyen bulanık ya da gölgeli görme
• Gece görmede belirgin bozulma ve ışıklarda dağılma
• Çift görme veya cisimlerin etrafında haleler görme
• Işığa karşı aşırı hassasiyet (fotofobi)
• İleri vakalarda korneada bulanıklık, gözde kızarıklık ve ani görme kaybı

Şikâyetler genellikle yavaş seyrettiği için hastalar, uzun süre boyunca gözlük numaralarını sık sık değiştirerek problemi geçici olarak çözmeye çalışabilir. Ancak doğru tanı konulmadığında hastalık hızla ilerleyebilir.

Keratokonusun Nedenleri

Keratokonusun ortaya çıkış sebebi tam olarak netleşmemiştir, ancak hastalığın gelişiminde birden çok faktörün etkili olabileceği kabul edilmektedir. Özellikle genetik yatkınlık bu noktada önemli bir risk faktörüdür; ailede keratokonus öyküsü bulunan kişilerde hastalığın ortaya çıkma ihtimali daha yüksektir. Bunun yanında göz kaşıma alışkanlığı da dikkat çekici bir etkendir. Özellikle alerjik bünyeye sahip bireylerde sık göz ovalama, korneanın yapısını bozarak keratokonusun ilerlemesine zemin hazırlayabilir. Astım, egzama ya da atopik dermatit gibi alerjik hastalıkların varlığı da bu tabloya eşlik edebilen faktörler olarak öne çıkar. Ayrıca Down sendromu ve Marfan sendromu gibi bazı bağ dokusu hastalıkları ile keratokonus arasında bağlantılar olduğu tespit edilmiştir.

Çevresel etkenler de hastalığın gelişiminde önemli bir yer tutar; özellikle ultraviyole ışınlarına aşırı maruz kalmak veya göz travmaları keratokonus riskini artırabilir. Tüm bu unsurlar birlikte değerlendirildiğinde, keratokonusun tek bir nedene bağlı olarak değil, genetik, çevresel ve yapısal faktörlerin bir araya gelmesiyle ortaya çıktığı söylenebilir.

Keratokonusun Evreleri

Keratokonus hastalığı genellikle üç evrede değerlendirilir: hafif, orta ve ileri evre. Hastalığın başlangıç döneminde görme bozukluğu çoğunlukla gözlükle düzeltilebilir. Bu aşamada korneadaki şekil bozukluğu henüz çok belirgin değildir ve günlük yaşamı zorlayacak düzeyde görme kaybı oluşmamıştır. Ancak süreç ilerledikçe gözlükler yetersiz hale gelir ve hastalar daha net bir görüş sağlayabilmek için kontakt lenslere ihtiyaç duyar.

Keratokonus orta evreden ileri evreye ilerledikçe korneadaki incelme ve sivrileşme daha belirgin hale gelir. Bu durumda kontakt lens kullanımı da görmeyi tam olarak düzeltemez hale gelir. İleri evre keratokonusta hastalar ciddi görme sorunları yaşar ve cerrahi yöntemler gündeme gelir. Bu dönemde görme fonksiyonunu korumak için kornea halkaları yerleştirilmesi ya da kornea nakli gibi tedavi yöntemlerine başvurulabilir.

Keratokonus Tedavi Yöntemleri

Keratokonusun tedavi süreci, hastalığın evresine göre farklılık gösterir. Erken dönemde görme bozukluğu gözlüklerle düzeltilebilir. Fakat hastalık ilerlediğinde gözlükler görmeyi düzeltmede yetersiz kalır ve bu durumda özel olarak tasarlanmış sert gaz geçirgen kontakt lensler tercih edilmeye başlanır. Bu lensler, korneayı kaplayarak daha düzgün bir yüzey oluşturur ve görme kalitesini artırır.

Hastalığın ilerlemesini durdurmada en etkili yöntemlerden biri kornea cross-linking (CXL) tedavisidir. Bu uygulamada korneaya riboflavin damlatıldıktan sonra UV ışını verilir ve korneanın lifleri güçlendirilerek ilerlemenin önüne geçilir. Kimi hastalarda korneadaki eğimi düzeltmek için halka biçimindeki implantlar (İntacs, Keraring) uygulanarak görme kalitesi artırılabilir. Bunun yanı sıra excimer lazer yöntemiyle kornea yüzeyi şekillendirilebilir, ancak bu tedavi çoğunlukla tek başına değil, cross-linking ile birlikte tercih edilir. Hastalığın ileri evrelerinde ise korneanın ciddi şekilde bozulması nedeniyle cerrahi yöntemler kaçınılmaz hale gelir ve en etkili çözüm kornea nakli olur. Bu işlemde hasarlı kornea çıkarılarak yerine sağlıklı donör dokusu yerleştirilir ve günümüzde yüksek başarı oranlarıyla uygulanmaktadır.

Keratokonus Tedavi Edilmezse Ne Olur?

Tedavi edilmeyen keratokonus zamanla ilerleyerek korneanın daha da incelmesine ve görme yetisinin belirgin şekilde bozulmasına yol açar. Hastalığın ilerleyen dönemlerinde bazı kişilerde korneada ani şişlikler ya da yırtılmalar gelişebilir ve bu durum kalıcı görme kayıplarına sebep olabilir.

Oysa hastalık erken dönemde fark edilip uygun tedavi yöntemleriyle müdahale edildiğinde ilerlemesi durdurulabilir, böylece hem görme fonksiyonu korunur hem de yaşam kalitesi önemli ölçüde artırılabilir.

Keratokonus Hakkında Sıkça Sorulan Sorular