Üveit Tanısı Nasıl Konur? Hangi Testler İstenir?

Üveit tanısı tek bir kan testiyle konmaz. Asıl tanı, göz doktorunun yaptığı ayrıntılı muayene ile konur. Kan testleri, görüntüleme yöntemleri ve bazı ek tetkikler ise üveitin nedenini araştırmak için kullanılır. Çünkü üveit tek başına bir hastalık adı değildir; gözün içinde iltihap olduğunu anlatan bir bulgudur. Bu yüzden doktorun asıl yanıtlamaya çalıştığı soru sadece üveit var mı değil, üveit neden olmuş sorusudur.

Muayeneden çıktıktan sonra elinizde HLA-B27, Quantiferon, sifiliz, ACE veya başka testlerin yazılı olduğu uzun bir liste görmek kaygı yaratabilir. Bu testlerin istenmesi sizde mutlaka başka bir hastalık bulunduğu anlamına gelmez. Çoğu zaman amaç, üveitin olası nedenlerini daraltmak ve özellikle bağışıklık sistemini etkileyen bir tedavi başlanacaksa gizli enfeksiyonları önceden kontrol etmektir.

Göz kızarıklığı, ağrı, ışık hassasiyeti, uçuşmalar ve görmede azalma gibi üveit belirtileri, hastalığın gözün hangi bölümünü etkilediğine ve iltihabın şiddetine göre değişebilir.

Üveit Tanısı Neden Tek Bir Testle Konmaz?

Üveit farklı nedenlerle ortaya çıkabilir. Bazı hastalarda üveit sadece gözle sınırlı kalırken bazı hastalarda romatolojik bir hastalık, enfeksiyon veya bağışıklık sistemiyle ilişkili başka bir durumla bağlantılı olabilir.

Ayrıca üveit gözün her bölgesinde aynı şekilde görülmez. Bazı hastalarda yalnızca gözün ön kısmı etkilenirken, bazı hastalarda gözün orta veya arka bölümü tutulabilir. Bazen gözün birden fazla bölgesi aynı anda etkilenir. Bu nedenle bir hastaya istenen testlerin başka bir hastaya hiç istenmemesi normaldir.

İlk kez gelişen hafif bir ön üveit ile sık tekrarlayan ön üveit, retina damarlarının etkilendiği bir üveit veya gözün arka bölümünü tutan üveit aynı şekilde araştırılmaz. Hastanın yaşı, tek gözün mü iki gözün mü etkilendiği, daha önce benzer atak yaşanıp yaşanmadığı ve vücudun başka yerlerinde şikayet olup olmadığı test seçimini değiştirir.

Üveit çeşitleri ve sınıflandırılması gözün hangi bölümünün etkilendiğini tanımladığı için, tanı sırasında hangi testlerin gerekli olacağını da etkiler.

Neden Bu Kadar Çok Test İstenmiş Olabilir?

Yeni tanı alan bir hasta için uzun test listesi, ciddi ve yaygın bir hastalık bulunduğu izlenimi verebilir. Oysa çoğu zaman durum böyle değildir.

Bazı testler üveitin nedenini araştırmak için istenir. Bazıları ise başlayabilecek tedavinin güvenli olması için yapılır. Örneğin bağışıklık sistemini baskılayan ilaçlar veya biyolojik tedaviler düşünülüyorsa, daha önce geçirilmiş fakat sessiz duran tüberküloz gibi enfeksiyonların bilinmesi önemlidir.

Yani elinizde on farklı test olması, sizde on farklı hastalık arandığı anlamına gelmez. Doktorunuz olasılıkları tek tek elemek ve tedaviyi güvenli planlamak için bu testleri isteyebilir.

Hastanın Öyküsü Hangi Testlerin İsteneceğini Nasıl Belirler?

Üveit değerlendirmesinde doktor yalnızca göz bulgularını değerlendirmez. Bel ağrısı, sabah tutukluğu, eklem şişliği, tekrarlayan ağız yaraları, genital yaralar, cilt döküntüleri, bağırsak sorunları, ateş, kilo kaybı veya uzun süren öksürük gibi başka belirtileri de değerlendirir.

Bu soruların amacı sizi gereksiz yere endişelendirmek değildir. Bazı üveit türleri vücudun başka hastalıklarıyla birlikte görülebildiği için bu bilgiler testlerin daha doğru seçilmesini sağlar.

Örneğin sık tekrarlayan ön üveit ile bel ağrısı birlikteyse HLA-B27 testi daha anlamlı olabilir. Gözün arka kısmında damar tutulumu varsa enfeksiyonlar veya Behçet hastalığı gibi farklı nedenler ayrıca araştırılabilir.

Üveit Tanısında İlk Adım: Ayrıntılı Göz Muayenesi

Üveit tanısında en önemli basamak göz muayenesidir. Kan testleri klinik olarak şüphelendiğimiz tanıyı teyit etmek ve olası bazı tanıları dışlamak amacıyla yapılır.

Doktor önce gözün hangi bölümünde iltihap bulunduğuna, iltihabın ne kadar aktif olduğuna ve görmeyi etkileyen bir durum olup olmadığına bakar.

Biyomikroskopi ile Ön Kamara Değerlendirmesi

Biyomikroskop, muayene sırasında kullanılan ışıklı mikroskoptur. Bu cihazla kornea, iris, gözün ön kısmındaki sıvı alan ve lens ayrıntılı olarak incelenir.

Ön üveitte doktor, gözün ön kısmındaki sıvı içinde iltihap hücreleri görür. Bu hücrelerin miktarı hastalığın ne kadar aktif olduğunu anlamaya yardımcı olur. Ayrıca iris yapışıklığı, korneada birikimler veya lensle ilgili değişiklikler de görülebilir.

Bu muayene hastanın hissettiği ağrı veya kızarıklıktan daha fazla bilgi verebilir. Bazen hasta kendini daha iyi hissederken göz içindeki iltihap şiddetli bir şekilde devam ediyor olabilir.

Üveit Tanısında Göz Tansiyonu Neden Ölçülür?

Üveit sırasında göz tansiyonu hem düşebilir hem yükselebilir. İltihabın kendisi göz içindeki sıvı dengesini etkileyebilir. Ayrıca bazı hastalarda kullanılan kortizonlu damlalar da göz tansiyonunu yükseltebilir.

Bu nedenle göz tansiyonu ölçümü sadece glokom kontrolü değildir. Üveitin göz üzerinde nasıl bir etki oluşturduğunu ve tedavinin güvenli ilerleyip ilerlemediğini anlamaya yardımcı olur.

Üveit Tanısında Kullanılan Görüntüleme Yöntemleri

Her üveit hastasına bütün görüntüleme testleri yapılmaz. Hangi yöntemin kullanılacağı, gözün hangi bölümünün etkilendiğine göre belirlenir.

Görüntüleme testlerinin bir başka yararı da ilk muayenedeki durumu kaydetmektir. Böylece tedaviden sonra aynı bölge tekrar görüntülenerek iltihabın azalıp azalmadığı karşılaştırılabilir.

OCT ile Makula Ödemi Değerlendirmesi

OCT, retinanın özellikle görme merkezini oluşturan makula bölgesini ayrıntılı gösteren bir görüntüleme yöntemidir.

Üveitte bazen görme merkezinde sıvı birikerek makula ödemine neden olabilir. Hasta bunu bulanık veya dalgalı görme şeklinde hissedebilir. OCT, bu sıvı birikimini ölçmeye ve tedaviyle birlikte değişimi takip etmeye yardımcı olur.

Göz Anjiyografisi FFA ve ICG ile Damar Tutulumu

Göz anjiyografisi, retina ve gözün daha derin damarlarını değerlendirmek için kullanılır. Özellikle göz damarlarında iltihap, sızıntı veya dolaşım problemi düşünülüyorsa doktor bu testi isteyebilir.

FFA daha çok retina damarlarını gösterir. ICG ise gözün daha derin tabakası olan koroid hakkında bilgi verir.

Her üveit hastasında anjiyografi gerekmez. Test, muayenede damar veya arka göz tutulumu düşündüren bulgular varsa istenir.

Geniş açılı görüntüleme ise retinanın çevre bölgelerini daha geniş bir alanda gösterir. Özellikle gözün kenar bölgelerinde damar tutulumu veya iltihap varsa takipte kullanılabilir. Standart anjiografiye kıyasla retina damarlarının tutulumuyla ilgili daha fazla bilgi verir.

Üveitte Hangi Kan Testleri İstenir?

Üveitte hangi kan testleri istenir sorusunun herkese uyan tek bir cevabı yoktur. Testler hastanın yaşı, üveitin tipi, üveitin tekrarlayıp tekrarlamaması ve başka şikayetlerin bulunup bulunmamasına göre seçilir.

Bir başka önemli neden de tedavi güvenliğidir. Bağışıklık sistemini baskılayan bir ilaç düşünülüyorsa, daha önce sessiz kalmış bazı enfeksiyonların ve genel kan tablosunun bilinmesi gerekir.

Tahlil Sonucunu Tek Başına Yorumlamak Neden Yanıltıcı Olabilir?

Üveit tahlillerinde pozitif veya referans dışı bir değer görmek doğal olarak kaygı yaratabilir. Ancak laboratuvar sonuçları göz muayenesinden bağımsız değerlendirilmez. Aynı test bir hastada önemli bir ipucu verirken başka bir hastada üveitle ilgisiz olabilir.

Bu nedenle sonuç ekranında yalnızca pozitif veya yüksek yazmasına bakarak hastalık tanısı koymak doğru değildir. Doktor, test sonucunun sizin üveit tipinizle uyumlu olup olmadığına bakar. Gerektiğinde testi tekrarlar, başka incelemeler ister veya ilgili uzmanlık alanından görüş alır. Özellikle internetten tek tek sonuç aramak, testin gerçek anlamından daha ciddi bir tablo olduğu izlenimi yaratabilir.

Üveitte Enfeksiyon Testleri: Quantiferon, Sifiliz ve Toksoplazma

Bazı enfeksiyonlar gözde üveit benzeri iltihap oluşturabilir. Bu nedenle doktor gerekli gördüğünde tüberküloz, sifiliz veya toksoplazma açısından test isteyebilir.

Burada en önemli nokta şudur: Testin pozitif çıkması ile hastalığın aktif olması aynı şey değildir.

Örneğin toksoplazma antikoru pozitif olan bir kişi daha önce bu mikroorganizmayla karşılaşmış olabilir. Gözde aktif toksoplazma olup olmadığı, göz dibi muayenesindeki görünüm ve diğer bulgularla birlikte değerlendirilir.

Üveitte Romatolojik Testler: HLA-B27, HLA-B51, Sedim, CRP ve ANA

HLA-B27, özellikle sık tekrarlayan akut ön üveitlerde istenen testlerden biridir. Pozitif çıkması üveitin özellikle ankilozan spondilit gibi bazı romatizmal hastalıklarla ilişki olabileceğini düşündürür.

Ancak HLA-B27 pozitifliği tek başına hastalık tanısı değildir. Sağlıklı kişilerde de pozitif olabilir. Eğer hastada bel ağrısı, sabah tutukluğu veya eklem yakınmaları varsa romatoloji değerlendirmesi gereklidir. Pozitiflik tek başına üveit varlığını açıklayabilir, çünkü HLA B27 üveiti diye bir üveit vardır.

Sedim ve CRP vücutta iltihap olup olmadığı hakkında genel bilgi verir. Tek başına herhangi bir tanı koydurmaz. ANA ise özellikle çocukların kronik üveitinde romatolojik hastalık ilişkisini araştırmak için önemlidir. Juvenil idyopatik artrit (JIA) çocuklardaki kronik ön üveitin en önemli nedenidir.

HLA-B51 pozitifliği Behçet hastalığı olduğu anlamına gelmez. Klinik bulgular Behçet hastalığını düşündürüyorsa bu pozitiflik tanıyı teyit eder. Behçet hastalığı testi olarak tek başına kullanılan bir laboratuvar testi bulunmadığından, tanıda ağız ve genital yaralar, cilt bulguları, göz tutulumu ve diğer klinik özellikler birlikte değerlendirilir.

Üveit Tanısında Akciğer Grafisi ve İleri Tetkikler

Bazı hastalarda tüberküloz veya sarkoidoz olasılığı nedeniyle akciğer grafisi istenebilir.

Gerekirse akciğer tomografisi, romatoloji görüşü, enfeksiyon hastalıkları değerlendirmesi veya daha özel testler de gündeme gelebilir.

Bu testlerin amacı herkeste bütün hastalıkları taramak değildir. Muayenede belirli bir ihtimal düşünülüyorsa o ihtimali daha net değerlendirmektir.

Üveitte Tüberküloz Testi Neden İstenir?

Tüberküloz testi istendiğinde birçok hasta bende verem mi var diye endişelenir. Quantiferon testinin istenmesi, aktif tüberküloz hastası olduğunuz anlamına gelmez.

Bu test, bağışıklık sisteminizin tüberküloz mikrobuyla daha önce karşılaşıp karşılaşmadığı konusunda bilgi verir.

Test iki nedenle istenebilir. Birincisi, bazı göz içi iltihaplarının tüberkülozla ilişkili olabilmesidir. İkincisi ise bağışıklık sistemini baskılayan veya biyolojik bir tedavi düşünülüyorsa, sessiz tüberküloz enfeksiyonunun önceden bilinmesidir.

Quantiferon pozitif çıkarsa sonuç akciğer görüntülemesi, hastanın öyküsü ve gerektiğinde ilgili uzmanların değerlendirmesiyle birlikte yorumlanır. Pozitif sonuç tek başına aktif verem veya bulaştırıcılık anlamına gelmez.

Her Üveit Hastasına Aynı Testler İstenir mi?

Hayır. Üveit tanısında en önemli noktalardan biri, herkese aynı test listesini uygulamamaktır.

İlk kez gelişmiş hafif bir ön üveit ile sık tekrarlayan üveit, Behçet üveiti, çocukluk çağı üveiti veya gözün arka bölümünü tutan üveit aynı şekilde araştırılmaz.

Bu nedenle başka bir üveit hastasına sizden daha az veya daha fazla test istenmiş olması, sizin durumunuzun daha kötü olduğu anlamına gelmez.

Fuchs Üveitinde Her Zaman Geniş Test Paneli Gerekir mi?

Fuchs üveiti bu konuda iyi bir örnektir. Tipik Fuchs üveitinde tanı göz muayenesindeki karakteristik bulgularla konulabilir ve kan testleri gerekli değildir.

Bu nedenle Fuchs üveiti olan bir hastaya test istenmemesi eksik değerlendirme yapıldığı anlamına gelmez.

Çocuklarda Üveit Tanısı Neden Farklıdır?

Çocuklarda üveit bazen hiçbir belirti vermeden ilerleyebilir. Çocuk ağrı, kızarıklık veya görme azalması tarif etmeyebilir.

Özellikle juvenil idiyopatik artrit gibi romatolojik hastalıklarla ilişkili üveitlerde düzenli göz muayenesi bu nedenle çok önemlidir.

Çocuğun yaşı, eşlik eden romatolojik hastalık ve ANA gibi bazı testler tanı sürecini etkileyebilir. Ancak çocuklarda da tek bir kan testiyle üveit tanısı konmaz.

Özellikle çocuklarda üveit erişkinlerde görülen üveitten farklı olarak daha sessiz seyredebildiği için tarama ve takip planı çocuğun yaşına ve eşlik eden hastalıklara göre düzenlenir.

Üveit Tanı Süreci Ne Kadar Sürer? Tedavi Beklenir mi?

Gözde üveit olup olmadığı çoğu zaman muayene sırasında anlaşılabilir. Ancak üveitin nedenini bulmak daha uzun sürebilir.

Kan testlerinin çıkması, görüntüleme yapılması veya romatoloji ve enfeksiyon hastalıkları gibi farklı uzmanlıkların görüşünün alınması gerekebilir.

Bu sırada tedavinin mutlaka beklemesi gerekmez. Gözde aktif iltihap varsa ve görmeyi etkileyebilecek bir durum söz konusuysa, neden araştırması devam ederken uygun tedavi başlanabilir.

Ancak enfeksiyon olasılığı varsa tedavi seçimi daha dikkatli yapılır. Çünkü enfeksiyona bağlı üveit ile otoimmün yani bağışıklık sisteminin aşırı çalışmasına bağlı üveitin tedavisi aynı değildir.

Testlerin normal çıkması da üveit olmadığı anlamına gelmez. Bazı hastalarda gözde üveit vardır ancak vücudun başka bir yerinde buna neden olan bir hastalık bulunamaz.

Üveit tedavisi hastalığın gözün hangi bölümünü etkilediğine, nedenine, iltihabın şiddetine ve görmeyi etkileyen ek sorunların bulunup bulunmamasına göre planlanır.

Üveit Tanısı Hakkında Sıkça Sorulan Sorular